Çocuklarınıza Sınır ve Kural Koyma

S─▒n─▒r, fiziksel olarak kollar─▒m─▒z─▒ iki yana a├žt─▒─č─▒m─▒zda ├ževremizi s─▒n─▒rlayan alan─▒ ifade etmekle birlikte; s─▒n─▒rlar sadece fiziksel olarak konmaz. Ya┼čam alan─▒m─▒za; kimin, ne zaman, hangi ko┼čullarda, ne ┼čekilde girece─či ayn─▒ zamanda psikolojik s─▒n─▒rlar olarak da kar┼č─▒l─▒k bulurlar. ├çocuklar─▒m─▒za s─▒n─▒r koyma konusu da tam bu noktada kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar.

├çocuklar i├žine do─čduklar─▒ d├╝nyan─▒n kurallar─▒n─▒ anlamak isterler. Kendilerinden ne beklendi─čini, beklentileri nas─▒l kar┼č─▒layabileceklerini ve fazla ileri gittiklerinde neler olabilece─čini bilmek isterler. Bu nedenle de s─▒n─▒rlara ihtiya├ž duyarlar. S─▒n─▒rlar; ├žocuklara, do─čru davran─▒┼č─▒n yolunu g├Âsterir ve kendilerini g├╝vende hissetmelerini sa─člar.

├çocu─čunuza do─čru davran─▒┼člar kazand─▒rmak istiyorsan─▒z ├Âncelikle evinizde belli bir d├╝zen olmal─▒d─▒r. Bir yerde d├╝zen olabilmesi i├žin de ├Ânce alan olmas─▒ gerekir. ─░┼čte ÔÇťs─▒n─▒rlarÔÇŁ bu alan─▒ olu┼čturmay─▒ sa─člar. ├çocu─ča ayr─▒lan alan ├žok geni┼č belirlenirse yumu┼čak aile yap─▒s─▒, ├žok dar belirlenirse ise cezac─▒ aile yap─▒s─▒ olu┼čur. Bizim istedi─čimiz ise; s─▒n─▒rlar─▒n dengeli olmas─▒d─▒r ki bu da demokratik aile yap─▒s─▒na i┼čaret eder.

S─▒n─▒r koyma dedi─čimizde, ├žocuklar─▒n─▒za herhangi bir beklentinizi ya da aile kurallar─▒n─▒ ├Â─čretebilmek i├žin kulland─▒─č─▒n─▒z s├╝reci ifade etmi┼č oluruz. Her aile, her toplum, her k├╝lt├╝r bu e─čitimi yapar. Fakat y├Ântemleri az ├Ânce belirtti─čim gibi ├že┼čitlidir. Baz─▒lar─▒ ikna etme yoluna gider, baz─▒lar─▒ tehdit eder ve ceza verir, baz─▒lar─▒ ise daha yumu┼čak y├Ântemler tercih eder. Y├Ântemler bu ┼čekilde farkl─▒l─▒k g├Âsteriyor olsa da; ├Âz├╝nde hepsi ayn─▒ arac─▒ kullan─▒r. Bunlar da ÔÇťs├ÂzlerÔÇŁ ve ÔÇťdavran─▒┼člarÔÇŁd─▒r.

S─▒n─▒r koyman─▒n en ├Ânemli konusu; kural koyarken bu iki arac─▒n, yani s├Âzler ve davran─▒┼člar─▒n birbiriyle uyumlu olmas─▒d─▒r. Bununla birlikte davran─▒┼člar, kural koymada s├Âzlerden daha etkilidir. ├ç├╝nk├╝ ├Âzellikle k├╝├ž├╝k ya┼člarda soyut d├╝┼č├╝nme becerisi hen├╝z yeteri d├╝zeyde geli┼čmedi─činden; ├žocuk, muhakeme yetene─čiyle de─čil etraf─▒ndakileri izleyerek ├Â─črenir. Ne g├Âzlemliyorsa onu yapar, g├Âzlemledi─či her ┼čey onun zihninde do─črudur. Bu nedenle davran─▒┼č kazand─▒rman─▒n en iyi yolu ├žocu─čun ├Â─črenmesi beklenen davran─▒┼č─▒n ├Ânce aile taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒d─▒r. Bir ├Ârnek vermek gerekirse; ├žocu─čunuzun okulda arkada┼č─▒yla kavga etti─čini ve ona vurdu─čunu varsayal─▒m. Ya┼čanan bu olumsuz durumdan dolay─▒ ├žocu─čunuzla konu┼čuyorsunuz ve yapt─▒─č─▒ ┼čeyin yanl─▒┼č oldu─čunu uzun uzun anlat─▒yorsunuz; fakat konu┼čman─▒n finalinde bir de tokat at─▒yorsunuz. Burada s├Âzlerinizle anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z farkl─▒ bir ┼čey olsa da, verdi─činiz mesaj; ÔÇťVurmak, sorunlar─▒ ├ž├Âzer.ÔÇŁ olacakt─▒r. ├çocuk ileride benzer bir durumla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda meseleyi sizden ├Â─črendi─či ┼čekilde ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čacakt─▒r.

S├Âzler ve davran─▒┼člar─▒n─▒z─▒n birbiriyle uyumlu olmas─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda; davran─▒┼člar─▒n─▒z─▒n da kendi i├žine tutarl─▒ olmas─▒ gerekir. Keyfi durumlara g├Âre farkl─▒ davran─▒┼člar sergilerseniz an─▒ kurtar─▒rs─▒n─▒z; ancak uzun vadede sorunlar giderek b├╝y├╝yecektir. ├ľrne─čin; ├žocu─čunuza evde top oynamamas─▒n─▒ s├Âylediniz. Ama keyfiniz yerindeyken ya da u─čra┼čacak haliniz yokken evde oynamas─▒na izin verdiniz. Bu durumda ├žocuk, evde top oynaman─▒n ne zaman do─čru ne zaman yanl─▒┼č oldu─čunu bilemez. ├çocukla ileti┼čiminizde kopukluk olur.

├ťstelik ├žocuklar sadece davran─▒┼člar─▒ de─čil, d├╝┼č├╝nce ve tutumlar─▒n─▒z─▒ da modeller. Mesela; e─čer yapmak istemedi─činiz ┼čeyler i├žin ger├žek olmayan sebepler ÔÇô yani bahaneler- ├Âne s├╝r├╝yorsan─▒z (bir yere gitmek istemedi─činizde hasta olmad─▒─č─▒n─▒z halde, telefon edip hasta oldu─čunuzu s├Âylemeniz gibi), ├žocuk da istemedi─či ┼čeyler i├žin bahaneler ├╝retebilece─čini ├Â─črenir ve bu onu yalana sevk eder. ├çocu─čunuzda onaylamad─▒─č─▒n─▒z her davran─▒┼č i├žin, kendinizi de g├Âzden ge├žirmelisiniz.

D├╝zen sa─člaman─▒n di─čer ├Ânemli unsuru ise; kurallard─▒r. Kural koyarken dikkat edilmesi gereken baz─▒ hususlar vard─▒r. Bunlar;

  • ├çocuktan beklenen davran─▒┼č a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r ┼čekilde ifade edilmelidir. ├ľrne─čin; ÔÇťGe├ž kalma!ÔÇŁ dedi─činizde, ya da ÔÇťOyuncaklar─▒ topla!ÔÇŁ dedi─činizde sizin anlatmak istedi─činizle ├žocu─čunuzun anlad─▒─č─▒ birbirinden farkl─▒ olabilir.
  • Kurallar konusunda t├╝m aile hemfikir olmal─▒d─▒r. Aksi takdirde kurala biri uyup di─čer bozaca─č─▒ i├žin zamanla s─▒n─▒rlar tutars─▒zla┼čacakt─▒r.
  • Kurallar kontrol etme arac─▒ de─čil, d├╝zen sa─člama arac─▒d─▒r. Bu y├╝zden, ├žocuk a├ž─▒s─▒ndan da kurallar kesinlikle mant─▒kl─▒ olmal─▒d─▒r.
  • Kurallar m├╝mk├╝n oldu─čunca olumlu c├╝mlelerle ifade edilmelidir.
  • Kural koyarken ├žocu─čun geli┼čim seviyesi dikkate al─▒nmal─▒d─▒r. ├çocuklar b├╝y├╝r ve de─či┼čir. De─či┼čtik├že de daha ├žok ├Âzg├╝rl├╝k, ayr─▒cal─▒k ve sorumluluk y├╝klenmeye haz─▒r hale gelirler. Haz─▒r olduklar─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde s─▒n─▒rlar─▒ yeniden d├╝zenlemeli ve geni┼čletmelisiniz

Davran─▒┼člar─▒m─▒zda tutarl─▒ olduktan ve kurallar─▒ uygun ┼čekilde belirleyip uygulamaya ba┼člad─▒ktan sonra ├žocuk kurala hala uymuyorsa, yap─▒lmas─▒ gereken; ├Âd├╝l ve ceza gibi kontrol mekanizmalar─▒yla kurala uydurmaya ├žal─▒┼čmak de─čil, neden uymad─▒─č─▒n─▒ anlamaya ├žal─▒┼čmakt─▒r. ├ľrne─čin; ├Âdevini yapm─▒yorsa esas konumuz ├Âdevini ne ┼čekilde olursa olsun tamamlamas─▒ de─čil neden ├Âdev yapmak istemedi─čini anlamak olmal─▒d─▒r. Sebebi anlad─▒ktan sonra problemi ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čmal─▒y─▒z. E─čer problem hemen ├ž├Âz├╝lemiyorsa; ├žocuktan kurala yine de uymas─▒ beklenir ancak, duygular─▒n─▒ anlad─▒─č─▒m─▒z─▒ ve onaylad─▒─č─▒m─▒z─▒ her durumda onlara ifade etmeliyiz.

Son a┼čamada; e─čer hala kurala uyulmuyorsa ├žocuklar─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒n bedellerini ├Âdemesine m├╝saade edilmesi gerekir. Bedel, ceza ile ayn─▒ ┼čey olarak d├╝┼č├╝n├╝lmemelidir. Ceza, d─▒┼čar─▒dan ├žocu─ča uygulanan bir yapt─▒r─▒md─▒r. Bedel ise; davran─▒┼č─▒n do─čal sonucudur. ├ľrne─čin; yemek saatinde oyununu b─▒rak─▒p yemek yemiyorsa, bir sonraki ├Â─č├╝n├╝ beklemesi gerekir. ├çocuklar─▒m─▒z─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒n sonu├žlar─▒na katlanmas─▒na engel olarak, asl─▒nda ├Â─črenmelerine engel olmu┼č oluruz. ├ťstelik evde bu ortamda b├╝y├╝yen ├žocuk; okulda da kurallar─▒n kendisini kapsamayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ i├žin faaliyetleri reddedebilir, s─▒n─▒f kurallar─▒na uymakta g├╝├žl├╝k ├žekebilir.

Son olarak, de─či┼čimin bir gecede gelmeyece─čini kabul etmelisiniz. ├çocuklar─▒n─▒z─▒n sizin davran─▒┼člar─▒n─▒z ve tutumlar─▒n─▒zla ilgili kal─▒p yarg─▒lar─▒ vard─▒r. Bu yarg─▒lar y─▒llar─▒n tecr├╝besiyle olu┼čmu┼čtur. Ba┼člang─▒├žta de─či┼čiminize diren├ž g├Âsterebilirler. Kararl─▒ ve tutarl─▒ olmal─▒s─▒n─▒z. Ve ba┼člarda hata yapman─▒z da do─čald─▒r. Amac─▒m─▒z, bir anda m├╝kemmele ula┼čmak de─čil , ilerleme kaydetmektir.

En ├Ânemlisi; ba┼čta da belirtti─čim gibi, sizin ├žocu─čunuzdan bekledi─činiz davran─▒┼č─▒ kendinizin sergiliyor olmas─▒d─▒r. Sizde olmayan bir ┼čeyi ├žocu─čunuzda talep edemezsiniz. ┼×unu bilin;ÔÇť├çocuklar i┼čaret parmaklar─▒n─▒ de─čil, ayak izlerini takip ederler.ÔÇŁ